พฤติกรรมเสี่ยง.....การป้องกันวัณโรค

วัณโรค เป็นโรคติดต่อที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียซึ่งมีหลายชนิด เชื้อที่พบบ่อยที่สุดและเป็นปัญหาใน      ประเทศไทย คือ เชื้อ มัยโคแบคทีเรียม ทุเบอร์คุโลซิส (Mycobacterium tuberculosis) ติดต่อโดยการสูดอากาศที่มีตัวเชื้อนี้เข้าไป ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษ คือ มีความคงทนต่ออากาศแห้ง ความเย็น ความร้อน สารเคมี และอยู่ในอากาศได้นาน ยกเว้นไม่ทนทานต่อแสงแดด วัณโรคเกิดได้ในทุกอวัยวะของร่างกาย ส่วนใหญ่มักเกิดที่ปอดพบร้อยละ 80 ส่วนวัณโรคที่เกิดนอกปอดเป็นผลมาจากการแพร่กระจายของการติดเชื้อไปยังอวัยวะอื่นๆ ได้แก่ เยื้อหุ้มปอด       ต่อมน้ำเหลือง กระดูกสันหลัง ข้อต่อ ช่องท้อง ระบบทางเดินปัสสาวะ ระบบสืบพันธุ์ ระบบประสาท เป็นต้ พบและเป็นปัญหามากที่สุดในปัจจุบันคือ "วัณโรคปอด" มักพบในคนแก่ คนที่ร่างกายอ่อนแอจากการเป็นโรคอื่น ๆ มาก่อน เช่น หวัด หัด ไอกรน และโรคเอดส์ และในคนที่ตรากตรำทำงานหนัก พักผ่อนไม่พอ ขาดอาหาร ดื่มเหล้าจัด หรือในคนที่มีประวัติใกล้ชิดกับคนที่เป็นโรค เช่น นอนห้องเดียวกัน หรืออยู่บ้านเดียวกัน และพบว่าผู้ป่วยโรคเอดส์เป็น     วัณโรคแทรกซ้อนกันมาก และทำให้วัณโรคที่เคยลดลงมีการแพร่กระจายมากขึ้น หากไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง     จะทำให้แพร่กระจายไปได้อย่างรวดเร็ว เนื่องจากติดต่อได้ง่ายโดยระบบทางเดินหายใจและมีอันตรายถึงชีวิต

วัณโรคมีอาการไอเรื้อรังเกิน 2 สัปดาห์  บางรายไอแห้ง บางรายอาจมีเสมหะสีเหลือง เขียว หรือไอปนเลือด เจ็บแน่นหน้าอก มีไข้ต่ำ ๆ ตอนบ่ายหรือเย็น เหนื่อยหอบ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร น้ำหนักลดหากมีอาการดังกล่าว   ควรรีบพบแพทย์ทันที เพื่อทำการรักษาอย่างถูกวิธีต่อไป

          พฤติกรรมเสี่ยง "วัณโรค" ที่เราอาจจะมองละเลยเสียไม่ได้ คือ

1) อยู่ในสถานที่พักอาศัย หรือทำงานอยู่ในที่ๆ อากาศถ่ายเทไม่สะดวก เช่น ห้องทำงานที่ไม่เปิดหน้าต่าง มีแต่เครื่องปรับอากาศ แดดส่องไม่ถึง และพื้นปูพรม

2)  มีผู้ป่วยวัณโรคอยู่ในบ้านเดียวกัน หรือใช้ชีวิตอยู่ในสถานที่ๆ เดียวกัน เช่น ออฟฟิศ ห้องทำงาน

ห้องประชุม เป็นต้น เพราะวัณโรค เป็นโรคติดต่อ

3) อยู่ในห้อง หรือพื้นที่จำกัดกับผู้ป่วย หรือแหล่งที่มีเชื้อวัณโรคเป็นเวลานาน

4) ร่างกายอ่อนแอ มีภูมิต้านทานต่ำ เช่น ผู้ป่วยที่ติดเชื้อ HIV

5) ผู้ที่มีโรคประจำตัวบางอย่าง เช่น เบาหวาน ไตวายเรื้อรัง มะเร็ง และผู้ที่ทำการตัดต่อกระเพาะหรือลำไส้

6) ผู้ที่ต้องทานยากดภูมิคุ้มกันตัวเอง เพื่อทำการรักษาโรคอื่นอยู่

7)  สูบบุหรี่ ดื่มสุรา หรือติดสารเสพติด

การป้องกันตัวเองจากวัณโรค ถ้ามีอาการผิดปกติน่าสงสัยเป็นวัณโรค ควรรีบพบแพทย์รับการตรวจรักษาทำให้ร่างกายให้แข็งแรงอยู่เสมอ พักผ่อนให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ทานอาหารที่ดีและมีประโยชน์ หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดกับผู้ป่วยวัณโรคในระยะแพร่เชื้อ สวมหน้ากากอนามัย เมื่อมีความเสี่ยงต่อการอยู่ใกล้ผู้ป่วยวัณโรค ล้างมือบ่อย ๆ ด้วยสบู่และน้ำสะอาด หรือล้างมือด้วยแอลกอฮอล์ หากจำเป็นต้องทำงานอยู่ในสถานที่ที่อากาศถ่ายเทไม่สะดวก ให้ออกมาสูดอากาศภายนอกบ้างในระหว่างวัน จัดบ้านช่อง สถานที่ทำงานให้สว่างสดใส รับแสงแดดและให้อากาศถ่ายเท หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรค เช่น การส่ำส่อนทางเพศ เพื่อป้องกันการติดเชื้อเอดส์ เพราะจะทำให้ภูมิคุ้มกันของร่างกายเสื่อมลง มีโอกาสที่จะป่วยเป็นวัณโรค ไม่ดื่มแอลกอฮอล์ ไม่สูบบุหรี่ และไม่ใช้สารเสพติด ตรวจสุขภาพอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เพียงเท่านี้เราก็สามารถป้องกันตัวเองและปลอดภัยจากวัณโรค

 

แหล่งที่มา : สำนักวัณโรค กระทรวงสาธารณสุข

             : คู่มือรู้ทันและภัยสุขภาพ สำหรับประชาชน  กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข