ภัยสุขภาพจาก.....หมอกควัน

การสะสมของควันหรือฝุ่นละอองในอากาศ จัดเป็นมลพิษทางอากาศอย่างหนึ่ง สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดปัญหาหมอกควัน คือ การบุกรุกเผาทำลายป่าไม้เพื่อประโยชน์ของบุคคลและกลุ่มบุคคล การเผาที่มีมากเกินไปจนควบคุมไม่ได้ ประกอบกับการเผาเศษวัสดุทางการเกษตร เพื่อเตรียมพื้นที่ในการทำการเกษตรในฤดูกาลต่อไป รวมทั้งการเผาเพื่อกำจัดขยะบริเวณชานเมืองและในตัวเมืองก็มีส่วนสำคัญที่ทำให้เกิดปัญหาหมอกควันได้เช่นกัน

หมอกควัน มีผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะผู้ที่มีภูมิต้านทานต่ำ เช่น ผู้สูงอายุ เด็กเล็ก และผู้ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ ระดับอันตรายของฝุ่นต่อสุขภาพขึ้นอยู่กับขนาดของฝุ่นละอองที่เกิดจากการเผาไหม้ ความเข้มข้น และระยะเวลาที่สัมผัส รวมทั้งสภาพร่างกายของผู้รับแต่ละคนด้วย ฝุ่นควันหรือฝุ่นขนาดที่เล็กกว่า 10 ไมครอน ที่เกิดจากการเผาไหม้จะส่งผลกระทบ ทำให้มีอาการทางระบบทางเดินหายใจ ทางผิวหนัง อาการทางตา ทำให้เกิดโรคหัวใจมากขึ้นด้วย ฝุ่นจะเข้าไปยังปอดในถุงลม เมื่อสิ่งแปลกปลอมเข้าไปทำให้เม็ดเลือดขาวเข้าไปกำจัดสิ่งแปลกปลอมนี้ และเกิดการอักเสบในหลอดเลือดได้ ก่อให้เกิดอันตรายต่อปอด เช่น การอักเสบของถุงลมปอด และบางรายอักเสบมากจนทำให้เกิดการหายใจลำบากจนถึงขั้นวิกฤต หรืออาจทำให้หลอดเลือดหัวใจอักเสบได้ ฝุ่นควันที่เกิดจากการเผาไหม้ในบริเวณภาคเหนือ ระดับความอันตรายทำให้เกิดอาการได้เช่นเดียวกันกับฝุ่นควันจากท่อไอเสียรถยนต์ในกรุงเทพฯ ได้

ในพื้นที่ภาคเหนือโดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และลำพูนที่มีลักษณะภูมิประเทศเป็นแอ่งกระทะ เมื่อเกิดการสะสมของมลพิษรวมกับความกดอากาศสูงหรือมวลอากาศเย็นค่อนข้างแรงจากประเทศจีนแผ่ลงมาปกคลุม อุณหภูมิและความชื้นทำให้เกิดหมอกในตอนเช้า เมื่อหยดน้ำในอากาศรวมตัวกับฝุ่นละอองและสารมลพิษในอากาศจึงเกิดหมอกควันขึ้น ทำให้เกิดสภาพฟ้าหลัวเหมือนมีควันปกคลุมไปทั้งเมือง

คำแนะนำการปฏิบัติตนเพื่อลดผลกระทบสุขภาพจากหมอกควัน

1.       เมื่อมีหมอกควันเกิดขึ้น ควรปิดประตู หน้าต่าง เพื่อป้องกันไม่ให้หมอกควันลอยเข้าสู่บ้าน

2.       หลีกเลี่ยงการออกจากบ้านโดยไม่จำเป็น

3.       หากจำเป็นต้องออกจากบ้าน ก่อนออกจากบ้านควรสวมแว่นตา เพื่อป้องกันการระคายเคืองตา และสวมหน้ากากอนามัยป้องกันฝุ่นละอองที่เหมาะสม

4.       หลีกเลี่ยงการสูดดมละอองควันไฟเข้าสู่ร่างกายโดยตรง เพื่อลดปริมาณการสูดดมพิษจากฝุ่นละอองเข้าสู่ร่างกาย

5.       หากมีอาการผิดปกติหลังจากสูดดมฝุ่นละอองหมอกควัน เช่น แน่นหน้าอก หายใจติดขัด แสบตา ให้รีบไปพบแพทย์ทันที

6.       ในช่วงที่มีสถานการณ์หมอกควัน ควรงดการรองน้ำฝนมาใช้เพื่อการอุปโภคชั่วคราว

7.       หลีกเลี่ยงการเผาขยะหรือวัสดุใด ๆ รวมถึงการสูบบุหรี่ที่จะเป็นการเพิ่มปัญหาควันมากขึ้น

8.               หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายใด ๆ หรือกิจกรรมที่ต้องออกแรงมากในบริเวณกลางแจ้งที่มีหมอกควัน

9.       หากขับขี่ยานพาหนะในช่วงที่มีหมอกควันควรเปิดไฟหน้ารถเพื่อป้องกันอุบัติเหตุ

10.   ประชาชนกลุ่มเสี่ยงหรือมีโรคประจำตัวเรื้อรัง ควรเตรียมยาประจำตัวให้เพียงพอ และหากเกิดปัญหาสุขภาพควรพบแพทย์ทันที

 

นอกจากการปฏิบัติตนเพื่อลดผลกระทบสุขภาพจากหมอกควัน จะต้องมีสำนึกต่อส่วนร่วมติดตามรับฟังข่าวสารและข้อมูลจากทางราชการอย่างใกล้ชิด เพื่อให้เกิดความเข้าใจและปฏิบัติตัวได้อย่างถูกต้อง  การป้องกันและแก้ไขปัญหาผลกระทบสุขภาพจากหมอกควันจะต้องช่วยกันในชุมชน ร่วมใจกันสอดส่องดูแลเฝ้าระวัง ติดตาม ตรวจสอบพฤติกรรมการบุกรุกเผาทำลายป่าไม้เพื่อประโยชน์ของบุคคลและกลุ่มบุคคลและจากการเผาไหม้ธรรมชาติตามฤดูกาล เมื่อพบเห็นให้รายงานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องรับทราบเพื่อเตรียมพร้อมรับมือสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง ให้ความร่วมมือและมีส่วนร่วมกับหน่วยงานทุกภาคส่วนร่วมแก้ไขปัญหาภัยสุขภาพจากมลพิษหมอกควันที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพตนเอง ครอบครัวและชุมชน


แหล่งที่มา : คู่มือ รู้ทันโรคและภัยสุขภาพสำหรับประชาชน  กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข