ล้างมือให้สะอาด ปราศจากโรค

"มือ" เป็นอวัยวะที่เราใช้หยิบจับ สิ่งของ ของกินหรือ ทำกิจกรรมต่างๆ เราไม่สามารถหลีกเลี่ยงการใช้มือได้ เราจึงต้องรักษาความสะอาดอยู่เสมอ การล้างมือ เป็นวิธีการที่ง่ายที่สุดในการป้องกันโรคที่มากับมือ เมื่อเราใช้มือสัมผัสสิ่งของ หรือแม้แต่ของกิน เราก็จะนำเชื้อโรคเข้าสู่ทางกายเราโดยอัตโนมัติ

    โรคที่มากับมือนั้น มีด้วยกันหลายโรค ได้แก่

   1.  โรคอุจจาระร่วงมาจากเชื้อโรคหลากหลายชนิด เช่น อีโคไล ที่มาจากเชื้อแบคทีเรีย และไวรัสที่มีอยู่ในอุจจาระ สามารถปนเปื้อนมากับวัตดุดิบที่นำมาปรุงอาหาร และการสัมผัสจากมือที่หยิบจับอาหาร วัตถุดิบที่มีเชื้อไวรัสปะปน ไม่ได้ทำความสะอาดให้ดีพอถ้าเราล้างมือไม่สะอาด จะทำให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกายได้

    2. รคตับอักเสบชนิดเอเชื้อโรคตับอักเสบชนิดเอจะอยู่ในอุจจาระของผู้ป่วย โดยสามารถติดต่อจากคนสู่คนโดยการนำเชื้อเข้าสู่ปาก ซึ่งอาจมาจากการหยิบจับอาหารเข้าปากโดยตรง การใช้มือที่ติดเชื้อโรคสัมผัสจานชามช้อนส้อม หรือสัมผัสวัตถุดิบที่รับประทานสดอย่างผักผลไม้ต่างๆเราจึงควรล้างมือให้สะอาดทั่วถึงทุกซอกมุมก่อนหยิบ จับ อาหาร

     3. โรคบิดผู้ติดเชื้อส่วนมากจะเป็นพวกที่ไม่ทำความสะอาดมือหลังจากถ่ายอุจจาระ การแพร่เชื้อโดยการสัมผัสทางตรงกับสิ่งของต่าง ๆ หรือสัมผัสทางอ้อมกับอาหาร ส่วนการแพร่เชื้อผ่านทางน้ำและอาหารโดย แมลงสาบ และแมลงวัน เกิดขึ้นได้จากสัตว์เหล่านี้นำเชื้อมาปนเปื้อนเราจึงควรล้างมือให้สะอาดทั่วถึงทุกซอกมุมหลังจากเข้าห้องน้ำ และ ก่อนรับประทานอาหาร

    4. โรคอหิวาตกโรคการติดต่อของโรคอหิวาตกโรคเกิดขึ้นโดยการกินอาหารหรือน้ำที่มีเชื้อที่มีชีวิตปนอยู่ โดยเชื้อโรคสามารถมีชีวิตอยู่ในน้ำได้เป็นเวลานาน รวมถึงการรับประทานอาหารทะเลดิบหรืออาหารดิบๆ สุกๆ และการใช้มือสัมผัสอาหารดิบ หรือน้ำที่มีเชื้อ จับต้องสัมผัสอาหารอื่นๆ รวมถึงจานชามช้อนส้อมเราจึงควรหลีกเลี่ยงอาหารดิบๆสุกๆ และควรล้างมือให้สะอาดทั่วถึงทุกซอกมุมก่อนสัมผัสอาหาร

       5.   โรคมือเท้าปากระบาดมากในเด็กเล็ก เพราะติดต่อโดยการสัมผัส น้ำมูก น้ำลาย หรืออุจจาระของผู้ป่วยโดยตรง หรือทางอ้อม เช่น สัมผัสผ่านของเล่น มือผู้ดูแล น้ำและอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อโรคนี้จึงมักระบาดในโรงเรียนชั้นอนุบาลเด็กเล็กหรือสถานรับเลี้ยงเด็กเล็ก แต่กับผู้ใหญ่ที่ดูแลความสะอาดของมือไม่ดีพอ ก็สามารถติดเชื้อและเป็นโรคนี้ได้เช่นกันผู้ดูแลจึงควรล้างมือให้สะอาด และสอนให้เด็กล้างมือบ่อยๆให้ทั่วถึงทุกซอกมุมและต้องสะอาดอยู่เสมอ

  6.  โรคตาแดงสามารถพบได้ตลอดปี แต่อาจพบระบาดหนักในช่วงหน้าฝน เกิดจากการอักเสบของเยื่อบุตา จากการติดเชื้อไวรัส ส่วนใหญ่จะติดต่อโดยตรงจากการสัมผัสน้ำตาของผู้ป่วย ที่ติดมากับนิ้วมือ และแพร่จากนิ้วมือมาติดที่ตาโดยตรง สามารถติดต่อได้ง่ายทั้งเด็กและผู้ใหญ่ พบได้บ่อยในเด็กเล็กและนักเรียนชั้นประถมศึกษา เป็นโรคที่ไม่มีอันตรายรุนแรง แต่ถ้าไม่ได้รับการรักษาตั้งแต่เริ่มป่วย อาจติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อนทำให้ตาพิการได้เราจึงควรล้างมือให้สะอาดทั่วถึงทุกซอกมุมก่อนที่จะสัมผัสโดนตา

 7. กลากเกลื้อนสามารถติดต่อจากคนหนึ่งสู่อีกคนหนึ่งได้ด้วยการสัมผัส โดยการใช้มือสัมผัสจากรอยกลากเกลื้อนโดยตรง หรือเป็นการติดเชื้อจากการใช้ของเครื่องใช้ร่วมกัน ได้แก่ เสื้อ กางเกง ผ้าขนหนู เป็นต้น รวมถึงของใช้ในร้านตัดผม ร้านทำเล็บที่ใช้อุปกรณ์ร่วมกันโดยไม่ได้ทำความสะอาดให้ดีพอดังนั้น หลังจากเราสัมผัสสิ่งของเครื่องใช้สาธารณะเราจึงควรล้างมือให้สะอาดทั่วถึงทุกซอกมุมและเลือกร้านตัดผม และร้านทำเล็บที่มีสุขลักษณะสะอาดและปลอดภัย

  8.   ไข้หวัดไข้หวัดใหญ่ หรือไวรัสโคโรน่า (COVID - 19)เกิดจากการติดต่อของเชื้อไวรัสที่มาจากการไอ จาม ละอองน้ำลายอาจได้รับผ่านทางอากาศ หรือการไอจามรดมือแล้วมือของผู้ป่วยสัมผัสกับข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ และอาจเป็นสิ่งของตามสถานที่สาธารณะ เช่น ราวจับบนรถโดยสาร เสา ลูกบิดประตู เป็นต้นเราจึงควรล้างมือให้สะอาดเพื่อป้องกันเชื้อโรค

จะเห็นได้ว่า การที่เชื้อโรคจะเข้าสู่ร่างกายเรานั้น ส่วนใหญ่มักจะมาจาก การหยิบจับสิ่งของหรือการหยิบของกินเข้าสู่ร่างกาย ดังนั้น เราต้องหมั่นล้างมือให้สะอาดทั่วถึงทุกซอกมุมอยู่เสมอ ด้วยน้ำและสบู่     ก่อนรับประทานอาหาร หลังเข้าห้องน้ำ ก่อนสัมผัสหน้า ตา จมูก ปาก และหลังจากสัมผัสสิ่งของเครื่องใช้สาธารณะ หรือหลังทำกิจกรรมต่างๆ เพียงเท่านี้เราก็จะป้องกันตนเองจากโรคภัยต่างๆ

แหล่งที่มา: นายแพทย์ไพศาล ดั่นคุ้ม เลขาธิการ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข,ศ.พญ.กุลกัญญา โชคไพบูลย์กิจ ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล,สำนักโรคติดต่ออุบัติใหม่ กรมควบคุมโรค,หมอชาวบ้าน,โรงพยาบาลกรุงเทพ