การดูแลสุขภาพด้วยหลักการพึ่งตนเอง......ตามหลักพุทธวิธี

องค์สมเด็จสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสว่า "เป็นผู้มีอาพาธน้อย เป็นผู้มีทุกข์น้อย ประกอบด้วยเตโชธาตุอันมีวิบากเสมอกัน ไม่เย็นนัก ไม่ร้อนนัก เป็นอย่าง กลาง ๆ ควรแก่ความเพียร" และมีวลีของนักวิชาการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ที่กล่าวว่า "หมอที่ดีที่สุดในโลก คือตัวเราเอง" ประโยควลีต่าง ๆ ที่กล่าวมาข้างต้นนี้เป็นแนวคิดสามารถขยายความได้ว่าการดูแลรักษาสุขภาพของตนเอง ควรดูแลตัวเองตั้งแต่ก่อนป่วย โดยเฉพาะการดูแลด้านโภชนาการที่ดี การดำเนินชีวิตที่ถูกต้อง ยึดหลักความสมดุลของร่างกายเป็นที่ตั้ง ซึ่งสาเหตุส่วนใหญ่ที่มนุษย์มีร่างกายทรุดโทรม เมื่อสืบเสาะหาสาเหตุไปเชิงลึกก็จะพบว่า ส่วนใหญ่เกิดจากโภชนาการที่ไม่ถูกต้อง การมีพฤติกรรมที่ผิดทำให้สมดุลร่างกายผิดปกติและเกิดการมีสุขภาพที่เสื่อมโทรมในที่สุด สอดคล้องกับมุมมองการแพทย์ทางเลือกที่หลักการรักษาว่า โรคที่ไม่มีเชื้อโรคทั้งหมดสามารถรักษาได้ด้วยแนวธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นการดูแลโภชนาการ ดำเนินชีวิตให้ถูกต้องตามหลักธรรมชาติ

 การดูแลสุขภาพด้วยหลักการพึ่งตนเองตามหลักพุทธวิธี มีดังนี้

1. ปริมาณมากเกินไป และไม่ควรทานอาหารที่เสียสุขภาพ และถ้าอดใจไม่ไหวควรทานแต่น้อย และไม่บ่อยจนเกินไป

2.เน้นการออกกำลังกายให้เหมาะสมกับร่างกาย โดยยึดหลักการการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ โดยไม่เน้นเพียงแต่การบริหารกล้ามเนื้อเพียงเท่านั้น แต่ควรเน้นระบบการหายใจด้วยเช่นกัน

3.ดูแลจิตใจให้แจ่มใสปลอดโปร่งไม่เคร่งเครียดจนเกินไป หรือโกรธ โลภ หลง ควรให้จิตใจได้มีเวลาพักผ่อน และไม่นำสิ่งต่าง ๆ มาแบกใส่จิตใจจนเป็นภาระมากเกินไปและไม่สร้างบาปอกุศลกรรม หรือประพฤติผิดศีลในเรื่องใด ๆ

4.เน้นการพักผ่อนให้เพียงพอ ไม่ทำงานหนักจนเกินสมควร

5.   การใช้ชีวิตประจำวันควรลดละพฤติกรรมที่ทำให้เสียสุขภาพ อาทิ การนอนดึกหรือการขับถ่ายไม่เป็นเวลา

6.ควรแบ่งเวลาศึกษาหาข้อมูลการดูแลสุขภาพ เพื่อสามารถนำความรู้มาปรับใช้ในการดูแลตนเองและคนรอบข้าง

7.การตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อประเมิลผลสุขภาพของตนเองว่ามีสิ่งผิดปกติหรือต้องแก้ไขอย่างไร รวมทั้งกระตุ้นเตือนให้ดูแลรักษาสุขภาพของตนเองซึ่งจะช่วยขจัดความหวาดระแวงสงสัยว่าจะเป็นโรค และช่วยบอกความผิดปกติบางอย่างที่แฝงอยู่ภายในร่างกายโดยยังไม่ปรากฏอาการ เพื่อจะได้กระตุ้นเตือนให้ดูแลรักษาป้องกันตัวเองก่อนที่จะเกิดโรค การดูแลรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้นของโรคจะช่วยให้หายจากโรคนั้นได้ง่าย

  หากเรานำการดูแลสุขภาพด้วยหลักการพึ่งตนเองตามหลักพุทธวิธี  7 ข้อที่ได้กล่าวมาแล้ว ปฏิบัติอย่างง่ายๆ ก็จะทำให้เรามีสุขภาพดีอย่างยั่งยืน โดยการนำเอาหลักการสร้างเสริมสุขภาพมาแก้ปัญหา โดยยึดหลักที่มองว่าการดูแลสุขภาพมิใช่เป็นเพียงการตั้งรับเพื่อซ่อมแซมสุขภาพเท่านั้น แต่ควรมีการตั้งรับให้เกิดการดูแลสุขภาพโดยสามารถสร้างเสริมสุขภาพที่ดีด้วยตนเอง สุขภาพเป็นสิ่งสำคัญสำหรับมนุษย์ทุกคน การมีสุขภาพที่ดีย่อมก่อให้เกิดความพร้อมในการดำเนินชีวิต การปฏิบัติงานอย่างเต็มความสามารถ มีประสิทธิภาพและคุณภาพงานก็เต็มศักยภาพและความสามารถ เพียงเท่านี้ก็จะทำให้ท่านดำเนินชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข


แหล่งที่มา   : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตโต). 2546. ธรรมนูญชีวิต พุทธจริยธรรมเพื่อชีวิตที่ดีงาม, สำนักพิมพ์ระฆังทอง, นครปฐม

           : โครงการอบรมการดูแลสุขภาพตนเองด้วยการนวดไทยสำหรับประชาชน.จดหมายเหตุพุทธทาส