คลังความรู้สุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข

โรคไข้ปวดข้อยุงลาย (โรคชิคุนกุนยา)




            "โรคไข้ปวดข้อยุงลาย หรือโรคชิคุนกุนยา” เป็นโรคติดเชื้อไวรัสชิคุนกุนยาที่มียุงลายสวนและยุงลายบ้านเป็นพาหะนำโรค มีอาการคล้ายไข้เลือดออก แต่ต่างกันที่ไม่มีการรั่วของพลาสมาออกนอกเส้นเลือด จึงไม่พบผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงมากจนถึงมีอาการช็อก

           โรคชิคุนกุนยาพบครั้งแรกที่ประเทศแทนซาเนีย ในปี พ.ศ. ๒๔๙๕ ชื่อโรคนี้มาจากภาษาสวาฮิลี ซึ่งเป็นภาษาท้องถิ่นของทวีปแอฟริกา หมายถึง “เจ็บจนตัวงอซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงสภาพคนไข้ที่เจ็บปวดจากโรคนี้นั่นเอง"

การติดต่อของโรค

           โรคชิคุนกุนยาติดต่อกันได้โดยมียุงลายสวน (Aedes albopictus) และยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) เป็นพาหะนำโรค เมื่อยุงลายตัวเมียกัดและดูดเลือดผู้ป่วยที่อยู่ในระยะไข้สูง ซึ่งเป็นระยะที่มีไวรัสอยู่ในกระแสเลือด เชื้อไวรัสจะเข้าสู่กระเพาะยุงและเพิ่มจำนวนมากขึ้น แล้วเดินทางเข้าสู่ต่อมน้ำลาย เมื่อยุงที่มีเชื้อไวรัสชิคุนกุนยาไปกัดคนอื่นก็จะปล่อยเชื้อไปยังคนที่ถูกกัด ทำให้คนนั้นติดโรคได้

อาการและอาการแสดง

            ผู้ป่วยจะมีอาการไข้สูงอย่างฉับพลัน มีผื่นแดงขึ้นตามร่างกายและอาจมีอาการคันร่วมด้วย พบมีตาแดง (conjunctival injection) แต่ไม่ค่อยพบจุดเลือดออกในตาขาวส่วนใหญ่แล้วในเด็กจะมีอาการไม่รุนแรงเท่าในผู้ใหญ่ ในผู้ใหญ่อาการที่เด่นชัดคือ อาการปวดข้อ ข้อบวมแดง อักเสบและเจ็บ เริ่มจากบริเวณข้อมือ ข้อเท้า และข้อต่อ แขนขาอาจพบอาการปวดกล้ามเนื้อด้วย อาการปวดข้อจะพบได้หลายๆข้อเปลี่ยนตำแหน่งไปเรื่อยๆ(migratory polyarthritis)อาการจะรุนแรงมากจนบางครั้งขยับข้อไม่ได้ อาการจะหายภายใน ๑ – ๑๒ สัปดาห์ ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการปวดข้อเกิดขึ้นได้อีกภายใน ๒ – ๓ สัปดาห์ต่อมา และบางรายการอาการปวดข้อจะอยู่ได้นานเป็นเดือนหรือเป็นปีไม่พบผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงถึงช็อก ซึ่งแตกต่างจากโรคไข้เลือดออกอาจพบจุดเลือดออก (petichiae) บริเวณผิวหนังได้

การรักษา

          โรคนี้มักหายเองและยังไม่มียารักษาเฉพาะโรค การรักษาที่ได้ผลดีที่สุดในตอนนี้ คอ การรักษาตามอาการ เช่น การใช้ยาอะเซตามิโนเฟน (acetaminophen) ในการรักษาอาการไข้ แก้ปวด ในระยะแรกการป้องกันไม่ให้ถูกยุงกัดในช่วงมีไข้ เพื่อลดโอกาสแพร่เชื้อไปสู่คนอื่น

การป้องกัน

          ปัจจุบันวัคซีนสำหรับโรคนี้ยังอยู่ในขั้นตอนของการพัฒนามาตรการในการป้องกันโรคจึงเน้นหนัก ในเรื่องการป้องกันไม่ให้ยุงกัดโดยการใช้สารทาป้องกันยุง การใช้มุ้ง การค้นหาและทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ที่สำคัญของยุงลาย การกำจัดลูกน้ำยุงลายและการกำจัดยุงเลยตัวเต็มวัย ทั้งทางด้านกายภาพ เช่น การปิดฝาโอ่งให้สนิท การปรับปรุงสิ่งแวดล้อมไม่ให้เป็นแหล่งเพาะพันธุ์และเกาะพักของยุง ทางชีวภาพ  เช่น การปล่อยปลากินลูกน้ำ และเคมีภาพ เช่น การใช้ทรายกำจัดลูกน้ำ กำจัดลูกน้ำยุงลาย การใช้น้ำผสมฟองสบู่หรือสารเคมีพ่นฆ่ายุงตัวเต็มวัย และการใช้ครีมทากันยุง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง โทรศัพท์ 0-2590-3103-5, 0-2590-3114



วัน/เดือน/ปี : 23 เม.ย. 2561

เจ้าของข้อมูล : สำนักโรคติดต่อนำโดยแมลง

หน่วยงาน : กรมควบคุมโรค

ประเภท : ความรู้สุขภาพ

หมวด : โรคติดต่อ

ลิ้งที่เกี่ยวข้อง :   

คำที่เกี่ยวข้อง : โรคติดต่อจากยุงลาย ไข้จากยุง อสม. ความรู้สุขภาพ โรคติดต่อ กรมควบคุมโรค